NPO
NTR

Ook dit jaar kon je een plek verdienen op het 25ste Groot Dictee der Nederlandse Taal. De voorronde daarvoor is nu achter de rug. Dit zijn de winnaars en de correcte oplossingen van de opdracht.

voorronde

De Nederlandse deelnemers: Rian Aben-Wijnen (Woerden), Robert Akkerman (Rotterdam), Anne Albrecht (Zwolle), Pim van Bokhoven (Utrecht), Robert Brouwer (Groningen), Gijs van Diepen (Leiden), Gea Dreschler (Den Haag), Ellen Graumans (Biddinghuizen), Randy van Halen (Dordrecht), Tieneke Hartman-Jansen (Zandvoort), Pepijn Hendriks (Leiden), Iris Hensel (Den Haag), Madeleine van der Hoff (Utrecht), Femke Majoor (Schiedam), Arthur Neeteson (Amsterdam), Sophie Nijman (Nijmegen), Hella Nuyten (Haarlem), Jos Remmelzwaal (Amsterdam), Maartje Vosters (Tilburg), Bob Wijers (Utrecht).


De Vlaamse deelnemers
: Frederic Acke (Lembeke), Loïs Dekeukelaere (Sint-Pieters-Leeuw), Bernadette Delaunay (Steenokkerzeel), Jaak Hoedemakers (Maaseik), Birgit Janssen (Gent), Toon Janssens (Hoogstraten), Charlotte Tournicourt (Antwerpen), Jan Van Luchene (Waregem), Frank Van Nieuwenhove (Antwerpen), Marlies Vervloet (Heist-op-den-Berg)

Auteur is Bart Chabot, die tot nog toe aan alle edities van het 25-jarige Groot Dictee heeft meegedaan. Hij heeft er geen geheim van gemaakt dat zijn tekst voor iedereen begrijpelijk zal zijn en geen woorden zal bevatten 'waar mensen nog nooit van hebben gehoord'.

 

De fouten zijn dikgedrukt, daarachter de juiste spelling

 

1. We slaan de Volkskrant open voor de 25ste voorronde van het Groot Dictee, wijfelend (weifelend), zuchtend, maar vooral peinzend.

2. Met welke stilistische, fijngevoelige danwel (dan wel) virtuose (virtuoze) hersenkrakers worden onschuldige taalliefhebbers nu weer op de proef gesteld?

3. Al zouden ze die instinkers met streepjes en een tussen-n wel mogen weglaten.

4. Je kunt natuurlijk het Groene Boekje uit het dressoir pakken en een vraag om hulp is zo geëmaild (ge-e-maild).

5. Of even de spellingchecker van je iPhone testen, daar vragen ze om met hun rariteitencabinet (rariteitenkabinet).

6. Maar nee, je bent geen huigelaar (huichelaar) die krokodilletranen (krokodillentranen) plengt als het bedrog niet lukt.

7. Je graaft in je lange termijngeheugen (langetermijngeheugen) en herinnert je alle kommaneukerij uit de lessen Nederlands.

8. Elke keer weer lijkt de hoop op kwalificatie ijdel, maar de impakt (impact) van een optreden in de Eerste Kamer is gewoon bizarre (bizar).

9. Welke volzinnen zal Bart Chabot fabriceren, hoe streng is eminence (éminence) grise Dries van Agt?

10. Taal is leuk, spelling hoort te kloppen, als nu ook de organisatie maar geen fauten (fouten) maakt.

Nota bene: zowel 'Het Groot Dictee' als 'het Groot Dictee' is goedgekeurd. En wanneer 'danwel virtuose' als 1 fout is geteld in plaats van 2, is dat niet fout gerekend.


De correcte antwoorden zijn dikgedrukt

1.
dikteecircuit
dicteecircuit
diktecirekuit
2.
floppydisk
floppy disk
flopydisk
3.
metafor
metaphor
metafoor
 4.
kopijwriter
copy writer
copywriter
5.
schrijfgerei
schrijfgerij
schrijfgereij
6.
puntenslijper
punteslijper
puntslijper
7.
puntcomma
punt-komma
puntkomma
8.
gedachtenstreepje
gedachtestreepje
gedachtesstreepje
9.
Avier-formaat
a-vier-formaat
A4-formaat
10.
etuis
etuies
etui's
11.
marker
marquer
marcker
12.
rolerball
rollerball
rollerbal
13.
kroonspen
kroontjepen
kroontjespen
14.
ballpen
balpen
bolpen
15.
penceel
penseel
pencil
16.
minutieus
minitieus
minutueus
17.
copiëren
kopieëren
kopiëren
18.
textlinguïstiek
tekstlinguistiek
tekstlinguïstiek
19.
akkuraat
accuraat
acuraat
20.
transcriberen
transkriberen
trancescriberen

 

 

Acteur Frank Lammers, presentatrice Sofie van den Enk, schrijver Ronald Giphart, zangeres Giovanca en staatssecretaris Fred Teeven behoren dit jaar tot de Nederlandse prominente deelnemers van Het Groot Dictee der Nederlandse Taal. Eerder waren al de namen bekendgemaakt van minister Lilianne Ploumen, museumdirecteur Wim Pijbes, schrijfster Annemarie Oster en weerman Peter Kuipers Munneke.

Lilianne Ploumen(1)

Aan Het Groot Dictee der Nederlandse Taal doen dertig bekende Nederlanders en Vlamingen mee. Zij nemen het op tegen dertig spellingkenners, die zich plaatsen via een voorronde in de Volkskrant en de Vlaamse krant De Morgen.


De Nederlandse prominenten zijn
(namen onder voorbehoud):

Ankie Broekers-Knol (voorzitter Eerste Kamer), Sofie van den Enk (presentatrice KRO/voormalig Jakhals DWDD/winnares Wie is de Mol 2014), Ronald Giphart (schrijver), Geert Jan Hamilton (griffier Eerste Kamer), Marjolein Keuning (actrice Goede Tijden Slechte Tijden), Shayveca Kreuger (radio-dj Funx, reporter RAYMANN!), Jan-Hein Kuijpers (advocaat), Peter Kuipers Munneke (weerman NOS Journaal), Pernille La Lau (presentatrice Koffietijd), Frank Lammers (acteur), Maike Meijer (actrice/bekend van Toren C), Cécile Narinx (hoofdredactrice Nederlandse Harper’s Bazaar), Annemarie Oster (schijfster/actrice), Giovanca Ostiana (zangeres), Euvgenia Parakhina (voormalig danseres/jurylid So You Think You Can Dance), Wim Pijbes (hoofddirecteur Het Rijksmuseum), Lilianne Ploumen (Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking), Jeffrey Spalburg (cabaretier), Fred Teeven (Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie), Ronald Waterreus (voormalig keeper van o.a. PSV), Niña Weijers (schrijfster), Pierre Wind (Kok des Vaderlands).

 

De Belgische prominenten zijn (namen onder voorbehoud):

Sihame El Kaouakibi (oprichtster Let's Go Urban en CEO A Womans View), Sven Gatz (Vlaams Minister van Cultuur, Media en Jeugd), Lieve Joris (schrijfster), Björn Soenens (hoofdredacteur Het Journaal/VRT), Leah Thys (actrice), Annemie Tweepenninckx (actrice/radiopresentatrice), Tomas Van Den Spiegel (voormalig basketballer), Christophe Vekeman (schrijver), Bert Verbeke (acteur/zanger/muzikant), Kristel Verbeke (zangeres K3), Geert Verdickt (zanger rockgroep Buurman).

 

Lilianne Ploumen(1)

Minister van Ontwikkelingssamenwerking Lilianne Ploumen, presentator Jack Spijkerman, weerman Peter Kuipers Munneke, directeur Rijksmuseum Wim Pijbes en actrice/schrijfster Annemarie Oster behoren tot de dertig prominenten die dit jaar meedoen aan Het Groot Dictee der Nederlandse Taal.

De jaarlijkse spellingtoets beleeft zijn 25-jarig jubileum en wordt woensdag 17 december uitgezonden bij de NTR op NPO 1. De presentatie is in handen van Philip Freriks en Martine Tanghe. De tekst van Het Groot Dictee wordt dit jaar geschreven door Bart Chabot, die aan alle 24 voorgaande edities heeft meegedaan. De jury staat onder leiding van oud-premier Dries van Agt.

Aan Het Groot Dictee der Nederlandse Taal doen dertig bekende Nederlanders en Vlamingen mee. Zij nemen het op tegen dertig spellingkenners, die zich plaatsen via een voorronde in de Volkskrant en de Vlaamse krant De Morgen.

voorronde

Beschouw je jezelf als een spellingkenner? Ben je niet bang voor verbindingsstreepjes, c's, k's, d's en t's? Bewijs het en doe mee aan de voorronde van het Groot Dictee, zodat je je kunt kwalificeren voor het grootste schrijfspektakel in Nederland.

 

Het Groot Dictee beleeft dit jaar zijn 25ste editie. Auteur van deze bijzondere editie is Bart Chabot, die elk jaar heeft deelgenomen als Bekende Nederlander.

Aan het Groot Dictee nemen twintig mensen deel die zich hebben geplaatst via de voorronde. Die komt zaterdag 15 november op de site van de Volkskrant te staan en is bereikbaar via volkskrant.nl/grootdictee.

De voorronde staat die dag ook in de krant. Er is dit jaar geen Twictee.

Let op: geef uw NAW-gegevens, telefoonnummer, leeftijd, geslacht en beroep op als u meedoet. De uitslag van de voorronde wordt gepubliceerd op zaterdag 6 december.

Oud-premier Dries van Agt (83) is dit jaar de juryvoorzitter van Het Groot Dictee der Nederlandse Taal. De voormalig CDA-politicus, bekend om zijn opvallende taalgebruik met zorgvuldig geformuleerde volzinnen, neemt deze taak eenmalig op zich ter gelegenheid van het 25-jarig jubileum van het Groot Dictee.

Dries van Agt

Zoals eerder bekendgemaakt, wordt de tekst van het Groot Dictee dit jaar geschreven door schrijver/dichter Bart Chabot. Hij deed als enige vaste deelnemer aan alle vierentwintig voorgaande edities mee.

De spellingtoets, gepresenteerd door Philip Freriks en Martine Tanghe, wordt dit jaar uitgezonden op woensdag 17 december bij de NTR op NPO 1.

25-jarig jubileum!

 

Het Groot Dictee is in 2014 te zien op 17 december bij de NTR op NPO 1.

 

Schrijver en dichter Bart Chabot is dit jaar de auteur van Het Groot Dictee der Nederlandse Taal. De nationale spellingtoets beleeft zijn 25-jarig jubileum. Bart Chabot heeft als enige vaste deelnemer aan alle vierentwintig voorgaande edities meegedaan. Het Groot Dictee der Nederlandse Taal, een samenwerking van de Volkskrant en de NTR in Nederland en De Morgen en de VRT in Vlaanderen, wordt elk jaar in december op televisie uitgezonden.

 

bart-en-philip-22

 

Bart Chabot (Den Haag, 1954) debuteerde in 1981 met de dichtbundel Popcorn. Naast schrijver en dichter is hij ook bekend als performer. Hij stond in het theater met Jan Mulder en Remco Campert (1989), met Herman Brood en Jules Deelder (1998) en met Martin Bril en Ronald Giphart (2005). Chabot is tevens de biograaf van Herman Brood. In 2007 kreeg hij de Johnny van Doornprijs, een tweejaarlijkse prijs voor ‘gesproken letteren’. Vorig jaar verscheen Chabots eerste roman, Triggerhappy. In september 2014 komt een bloemlezing van zijn werk uit, getiteld Zestig, ter gelegenheid van zijn 60ste verjaardag.

 

De speciale band die Bart Chabot heeft met Het Groot Dictee der Nederlandse Taal dateert van 1990 toen hij voor het eerst meedeed. Daarna werd hij elk jaar opnieuw uitgenodigd en werd hij samen met Philip Freriks het vaste gezicht van het Dictee. Over Het Groot Dictee zei Chabot eens: “Sint, Kerst, Oud en Nieuw… Een december zonder Dictee ìs geen december”.

 

In 2005 schreef Bart Chabot al de tekst voor het Groot Kinderdictee der Nederlandse Taal. In hetzelfde jaar was hij beste prominente Nederlander van de deelnemers aan het Groot Dictee. Schrijvers die Chabot de afgelopen jaren als auteur van het Dictee voorgingen, waren Gerrit Komrij (2009), Tommy Wieringa (2010), Arnon Grunberg (2011), Adriaan van Dis (2012) en Kees van Kooten (2013).

 

Het Groot Dictee der Nederlandse Taal is de jaarlijkse spellingtoets op televisie vanuit de Eerste Kamer der Staten Generaal op het Haagse Binnenhof. Dertig prominente Nederlanders en Vlamingen nemen het op tegen dertig spellingkenners, die zich hebben gekwalificeerd via voorronden in de Volkskrant en De Morgen. De presentatie is in handen van Philip Freriks en Martine Tanghe. Het programma wordt geproduceerd door Men at Work TV Produkties uit Rotterdam.

 

Het Groot Dictee is in 2014 te zien op 17 december bij de NTR op NPO 1.

 

Op naar de volgende editie! In december 2014 zendt omroep NTR naar verwachting weer een Groot Dictee der Nederlandse Taal uit op televisie. De Volkskrant, NTR, de VRT, De Morgen en de Rotterdamse producent Men at Work TV Produkties organiseren deze jaarlijkse spellingstoets.

 

Alle tijd dus om nog eens flink te oefenen! Klikt u op 'Taalsites' in de bovenbalk voor links naar interessante, taalgerelateerde websites.

 

Hier kunt u zich ook oriënteren op de vele plaatselijke dictees, die op particulier initiatief plaatsvinden.

 

In 2013 werd Het Groot Dictee der Nederlandse Taal op 18 december  uitgezonden.

 

Informatie:

 

- De tekst en het juryrapport vindt u hier.
Spelregels en extra uitleg bij o.a. editie 2013
Voorronde
- Meer over de uitslag staat bij Ranglijsten



Wilt u zich voorbereiden voor het dictee van 2014? Doe dan ook eens het woordspel of het zindictee, hier links op de pagina.

 

Winnaar editie 2013

 

De Vlaming Dirk Bosmans won Het Groot Dictee der Nederlandse Taal 2013. Hij had 13 fout. Ook de beste prominente deelnemer kwam uit Vlaanderen: woordkunstenares Maud Vanhauwaert met 21 fout.

 

Geen geringe prestatie, want het was een historisch Dictee door de geheel verrassende nieuwe aanpak.
Schrijver Kees van Kooten had naast spelfouten ook taalfouten in de tekst verwerkt.
De taalfouten, zoals verkeerd woordgebruik, moesten onderstreept worden.

 

Zowel bij de spellingkenners (lezers van de Volkskrant en De Morgen) als bij de prominenten hadden de nummers 2 evenveel fouten als de nummers 1, maar gaf het aantal spelfouten de doorslag. Beide nummers 2 kwamen overigens uit Nederland. Bij de prominenten was dat hoogleraar en socioloog Paul Schnabel.

 

De winnaar van editie 2013, geflankeerd door juryvoorzitter Inez Weski en dicteeschrijver Kees van Kooten -

fotograaf: Wim Kluvers

winnaar_grootdictee_2013

 

Co Adriaanse, Paul Schnabel, Eva Wiessing, Marc van der Linden en Jim Geduld behoorden tot de dertig prominenten die dit jaar meedoen aan Het Groot Dictee der Nederlandse Taal. Zij namen het in de Eerste Kamer der Staten Generaal op tegen dertig spellingkenners, die zich hadden geplaatst via een voorronde in de Volkskrant en de Vlaamse krant De Morgen. De tekst van Het Groot Dictee werd dit jaar geschreven door Kees van Kooten.

 

De jaarlijkse spellingtoets beleefde zijn 24e editie. Deze werd woensdag 18 december uitgezonden bij de NTR op Nederland 1. De presentatie is in handen van Philip Freriks en Martine Tanghe. De jury staat onder leiding van advocaat Inez Weski.

 

In een interview in de Volkskrant vertelde Kees van Kooten dat hij het schrijven van Het Dictee dit jaar “helemaal anders gaat doen”. Van Kooten schreef boeken als Koot Droomt Zich Af (1977), Koot Graaft Zich Autobio (1979) en Modermismen (1989). Hij ontving in 2004 de Gouden Ganzenveer voor zijn uitzonderlijke bijdrage aan de Nederlandse cultuur en schreef het Boekenweekgeschenk van 2013.

 

Het Groot Dictee der Nederlandse Taal wordt geproduceerd door Men At Work TV Produkties uit Rotterdam.

 

In 2014 is het 25 jaar geleden dat er voor het eerst een landelijk dictee der Nederlandse taal op televisie werd uitgezonden!

 

De tekst, van de hand van Kees Fens, had als onderwerp dierentuin Artis. Dat maakte 'przewalskipaard' mogelijk, maar ook 'casuaris' en 'het oude berenpaleis'. Echte spelvalkuilen. Thuis deden meteen al een kwart miljoen mensen aan dit dictee mee!

 

Ook toen was er een jubileum te vieren: de Eerste Kamer bestond 175 jaar in 1990 en dat was een mooie gelegenheid het dictee daar onder te brengen.

 

Let op: sinds die tijd  zijn er tweemaal wijzigingen in de officiële Nederlands spelling doorgevoerd.

 

Meer weten? Zie dictee 1990

 

Taalverwarring in Het Groot Dictee van 2013

 

door Anneke Neijt

 

Dit jaar volop moeilijke woorden in Het Groot Dictee. De jury hoefde slechts voorstellen te doen voor vereenvoudiging en vast te stellen wat de juiste spelling is. Nu alles achter de rug is, vertel ik graag meer over de tekst vanuit mijn dubbelrol van jurylid en wetenschapper.

 

Om goed commentaar te geven moet je weten wat het doel is van de tekst. Waarom schrijft iemand deze tekst en wie zal hem lezen? Het dictee van Kees van Kooten is geschreven voor een groot publiek van dicteeliefhebbers. Het gaat om een spel van vormen met een betekenis, waarover wel het een en ander taalkundig toe te lichten valt. Welke bewoordingen kiest de schrijver en wat waren de andere mogelijkheden?

 

Er staat – andere mogelijkheid Toelichting
przewalskipaardenmiddel
– przewalskipaardpaardenmiddel
Wil je benadrukken dat het een paardenmiddel is? Of is het gewoon een middel waarbij het woord przewalskipaard gebruikt is?
na koffie gedronken te hebben
– na de koffie
Een beknopte bijzin is lastiger dan een zinsdeel zonder werkwoord. Hier bovendien de vervelende bijbetekenis dat Het Groot Dictee koffie drinkt.
het Groot Dictee
– Het Groot Dictee
Hoort het lidwoord bij de naam? Kijk even na – hoe noemen de organisatoren van het Dictee dit evenement? (In het juryrapport stond het, maar Het is ook goed gerekend.)
niettegenstaande
– niettegenstaande dat

– ondanks dat (dan behoud je dat negatieve)
– hoewel (klinkt positiever)
Het is mogelijk om ingebedde zinnen te beginnen met een voorzetsel, maar duidelijker is het om daar het voegwoord dat aan toe te voegen. Bijv. Doe de lichten uit voor(dat) je weggaat.
macedoine, thesaurus, bêtises, journaille, raillerend, exposé, piteuze, accusatie, enz.
– mengelwerk, schatkamer, dommigheden, persmuskieten, spottend, uiteenzetting, deerniswekkende, beschuldiging,
enz.
Overmatig gebruik van leenwoorden leidt tot de reactie (op Twitter): “Ik doe pas weer mee als Het Groot Dictee in het Nederlands is.”
Er zijn mooie inheemse woorden met dezelfde betekenis. Gemakkelijker te begrijpen, ook al gaat het om woorden die zelden gebruikt worden, zoalsmengelwerk. Minder geschikt als dicteewoord.
initiëren
– beginnen
Het inheemse woord beginnendrukt de betekenis beter uit. Het leenwoord initiëren betekent ‘invoeren’ of ‘inwijden’ en dan gaat het om een situatie waarin iemand voor het eerst begint met iets.
anno hodie,  quid pro quo
– anno nu, voor wat hoort wat
(Potjes)latijn. Niet iedereen zal deze uitdrukkingen begrijpen.
postale verbiage
 per post verstuurd gewauwel
– omhaal van woorden in brieven
Mooi dat verbiage net alswiewauwen verband houdt metwauwelen.
anastrofes, zeugmata, polysyndetons, anakoloeten, contaminaties, emenderen Vaktermen die toelichting behoeven wanneer de tekst bedoeld is voor lezers die niet geschoold zijn op dit terrein.
gardekorps Nederlanders
– Nederlandse garde
– korps van Nederlanders
Is gardekorps een contaminatie? Het gaat toch niet om de elite-eenheid uit het Pruisische of Napoleontische leger?
het breidelen van grammaticale valstrikken beschermt ons tegen een Babels imbroglio
 ???
Er staat zoiets als: het onder controle houden van grammaticale valstrikken beschermt ons tegen een Babylonische spraakverwarring. Dat klopt toch niet? In de zin daarna wordt uitgelegd dat de Babylonische spraakverwarring een beschermende werking heeft.
u beseft iets te kunnen deleten
– u beseft dat u iets kunt wissen
Bij beseffen is een beknopte bijzin minder gebruikelijk dan een ingebedde zin met het voegwoorddat.

 

Kijk nog eens naar de zin met breidelen. De bedoelde zinsdelen staan er wel, maar in de verkeerde volgorde en met de verkeerde functie. Dat doet me denken aan letterverhaspelingen zoals Vlgones een oznrdeeok op een Eglnese uvinretsiet mkaat het neit uit in wlkee vloogdre de ltteers in een wrood saatn. Opmerkelijk: of het nu om een verhaspeling van letters of een verhaspeling van zinsdelen gaat – de boodschap komt wel over, al kost dat meer moeite. Wat verboden is in wetenschappelijke teksten, kun je in dicteeteksten gerust doen.

 

Het dictee van Van Kooten is genieten voor de liefhebber van teksten met een interne systematiek en dubbele bodems. Een onlogische zin past gewoon in het betoog - zo zijn vorm en betekenis met elkaar in overeenstemming. Wat mij betreft, een prachtig dictee. Extra leuk dat het dictee leidde tot discussies over taalkundige kwesties. Meer daarover op het weblog van de afdeling Nederlandse taal en cultuur van de Radboud Universiteit Nijmegen.

De 
tekst, meer uitleg en het juryrapport vindt u hier. Ook is de uitzending te bekijken en worden de spelregels uiteengezet, met extra informatie bij de versie van 2013.

17 december 2013

 

Hoe zal de tekst van 2013 eruitzien? Diverse prominenten hebben inmiddels een tipje van de sluier opgelicht. Anneke Neijt, Kees van Kooten en Philip Freriks waren de afgelopen week in de publiciteit met uitspraken over Het Groot Dictee der Nederlandse Taal van woensdag aanstaande, 18 december.

 

Jurylid Anneke Neijt waarschuwde in het weblog van de Radboud Universiteit Nijmegen: "Het gaat dit jaar om spelfouten én taalfouten bij het Groot Dictee. De deelnemers schrijven eerst op wat er gedicteerd wordt, en onderstrepen daarna de grammaticale fouten. De schrijver van het dictee is de man aan wie we graaft zich autobio in de Dikke Van Dale te danken hebben. Als geen ander beheerst hij het genre van de net-niet-grammaticale zinnen: Kees van Kooten."

 

Presentator en initiatiefnemer Philip Freriks was te gast bij Zo: Raymannop 15 december. Ook uitte hij zijn enthousiasme bij Nu.nl afgelopen woensdag: "Er is altijd een beetje een misverstand over spelling en taal. Een dictee is in de eerste plaats spellen. Maar de dimensie van verkeerd taalgebruik is ook ontzettend leuk. Iedereen herkent dat. We vinden het zelfs terug in de kwaliteitskranten."

 

Een goed voorbeeld van taalfouten gaf schrijver Van Kooten 11 december bij De Wereld Draait Door. Hij legde uit waarom de krantenkop 'Van slavernij verdacht Brits echtpaar op borgtocht vrij' niet klopt:  "Die mensen zijn al slaven. Ze zijn geketend. Ze hebben nooit iets verdiend. Ze mogen even eruit en dan moeten ze nog betalen ook."

 

kees_van_kooten_2

kees_van_kooten_3